Cumhuriyet’in İspanya’ya ilişkin “Şimdi de İmar Skandalı” başlıklı, Madrid çıkışlı haberi dikkatimi çekti. Birlikte okuyalım :

“Avrupa Birliği ülkeleri içinde imar rantıyla ilgili skandalların en yoğun olarak görüldüğü İspanya’da, futbol kulüplerinin de bu ranttan çok büyük kazançlar sağladığı ortaya çıktı. Ülkenin önde gelen gazetelerinden El Pais’in dün yayınladığı bir haberde, İspanyol futbol kulüplerinin belediyelerden imar hakkı alarak elde ettikleri toplam rantın 1 milyar Avro’yu aştığı ifade edildi. En fazla rant gelirine sahip futbol kulübünün Real Madrid olduğu iddia edildi.”

“Belediyelerden kopartılan özel izinlerle Valencia’nın 180 milyon Avro, Levante’nin 52 milyon Avro, Vallodolid’in 26 milyon Avro, Sevilla’nın 25 milyon Avro, Real Betis’in 25 milyon Avro gelir elde ettiği bildirildi.”

Demek ki kulüplerin imar rantıyla kayırılması yalnızca Türkiye’de olmuyormuş, başka ülkelerde de olabiliyormuş. Ne var ki onlar bunu skandal olara tanımlıyorlar. Türkiye’de imar rantı pazarında ayrıcalıklı olanlar yalnızca spor kulüpleri değil. Kent toprağı ülkemizde pek çok ayrıcalıklı (!) kişinin ve kuruluşun servet kaynağı oldu. Ülkemizde hâlâ en verimli kaynak, arsanın sağlanan yeni imar koşulları yoluyla artan değeridir. Yeşil alanı yok pahasına alırsınız, yolunu bulup oranın imar koşullarının değişmesini sağlar, yapılaşmaya açtırırsınız, aradaki servet sizin olur.

Bu oyundan zaman zaman ayrıcalıklı kulüplerimiz de yararlanıyorlar. Örneklerini herkes

· Yapılan noktasal plan değişiklikleri genelde şehir planlarıyla bağdaşmaz ve kentsel yaşamı
güçleştiren zorlamalar getirir. Bu, kente, bilime, şehirciliğe ihanettir.
· Plan değişiklikleri genelde hep güçlüden yanadır; güçsüzü ezer ve umutsuzluğa sevk eder,
kamu vicdanını yaralar. Spor kulüpleri söz konusu olduğunda, bu durum güçlüyü daha
güçlü kılar, güçsüz kulüpleri haksız rekabetle karşı karşıya bırakır.

Gelelim asıl soruya… Devlet kulüplere destek olmasın mı ? Doğal ki, olsun. Devlet devletse kültüre, sanata, spora destek olur. Ancak bunu arsaların imar durumlarını değiştirerek imar anarşisi yaratmak yoluyla değil, doğru yöntemlerle yapmalı, desteği ve olanakları hakça dağıtmalıdır. Örneğin, Avrupa’nın birçok ülkesinde belediyeler kendi şehirlerinin kulüplerine destek olmaktadır. Örneğin, stat yaptırıp kulüplerin yararlanmasına tahsis etmek türünden destekler…

Bizde kulüplere verilen destekler saydam değil; hep elaltından birşeyler yapılıyor : Belediyeler güdümünde zorlama bağışlar, otopark tahsisleri, imar planı değişiklikleri, vergi sisteminde göz yummalar, vergi afları vb. Bütün bunlar sağlıklı bir sistemin bileşenleri değil. Kulüplerin tümüne, spora katkıları ölçüsünde somut ölçülerle devlet desteği sağlayacak akılcı bir sistemin kurulması gerekiyor.