İnşaat Sektörü’nün Yakın Geleceğine Bir Bakış Kaynak : 01.05.2012 - Yapı Dergisi - 366 | Yazdır

HTML Online Editor Sample

Yapı-Endüstri Merkezi son zamanlarda komşu ülkelerde inşaat sektörü forumları düzenliyor. Son iki ay içinde Türkiye İhracatçılar Meclisi TİM’in katkılarıyla Krasnodar, Sofya ve Moskova’da gerçekleştirilen forumları ayrıca TC Ekonomi Bakanlığı ve DEİK de destekledi.

Forumda Türk Yapı Sektörü hakkında bilgi sunuluyor, sonra da evsahibi ülke temsilcileri kendi ülkelerinin ekonomik durumu ve inşaat sektörü hakkında bilgi veriyorlar. Forum sonrasında her iki ülkeden iş adamları ikili görüşmeler yaparak yeni projeler ve işbirlikleri geliştirme olanaklarını arıyorlar.

Moskova Büyükelçimiz Sayın Aydın Adnan Sezgin’in de katılımıyla Moskova’da 11 Nisan 2012 günü düzenlenen forumda çok ilginç izlenimler edindim.

Rusya Bölgelerarası Yapım Firmaları Birliği’nin Başkanı Evgeny Shlemenkov’un sunumu gerçekten ufuk açıcıydı. Sunumun teması, İnşaat Sektöründe Rusya KOBİ’lerinin Yol Haritası (2011-2025) idi. Ülkesinin ve sektörün yakın gelecek ve sürdürülebilirlik için neler yapması gerektiğini saptamaya odaklıydı.

Sunum önce Dünya Trendlerini ortaya koyuyordu:

•2030 yılında Dünya Nüfusu 8 milyara ulaşacak. 2050 yılında ise 9 milyarı bulacak. Bu durumda konut yapımında yeni teknolojiler, hızla yapılan ve gerektiğinde işlevi değiştirilebilen konutlar söz konusudur.

•2050 yılında Dünya nüfusunun %70’i şehirlerde yaşayacak. Bu durum şehir nüfuslarında ciddi artışlara yol açacak ve kaynak sıkıntısı yaratacak.

•Enerji Bunalımı: Dünya enerji açığı 2030 yılına kadar her yıl %2,5 artış gösterecek. 2030 yılında dünya üretim kapasitesi 4800 GW olacak.
•Ekonomi: Kimi uzmanlar 2012 yılından itibaren ekonomide durgunluk yaşanacağını tahmin ediyorlar (Forbes).

•Enerji Tüketim Yapısı Değişecek: Kentler ve Sanayi, enerji tüketimini düşüren teknolojilere yönelecekler.

•Su krizi kapıda: 2025 yılında dünya nüfusunun 1/3’ü su sıkıntısına düşecek. Bugün bile bir milyara yakın kişi içme suyu bulamıyor (UNESCO 2009). Yerel su temini ve kanalizasyon sistemleri için yeni teknolojilerin gelişmesi gerekecek.

•İnşaatta Patlama: Gelecek 10 yılda dünya inşaat sektörü %70 büyüyecek (2010 yılında 7,2 trilyon USD’lik rakam 2020’de 12 trilyona yükselecek). Çin, ABD ve Hindistan söz konusu büyümenin yarısını oluşturacak.

•Göçmen Sayısında Artış: Özellikle su sıkıntısı büyük göçlere yol açacak 2010’da 214 milyon olan göçmen sayısının 2050’de 405 milyona ulaşacağı hesaplanıyor. (International Organization for Migration, 2010).

Gerekecek Teknolojiler:
Gelecekte inşaat kesiminde şu alanlarda kökten değişiklikler yaşanacak:
•Yapı malzemelerinin özelliklerinde
•Yeni yapım yöntemlerinde
•Yapım teknolojileri / bina yapımında
•Kentsel oluşum konseptinde…
•İnşaat işlerinde robot kullanımında.    

Yapı Malzemelerinin Özellikleri

•Malzemeler hafifleyecek
•Malzemelerin kolay kullanım özellikleri artacak.
•Enerji tasarrufu için gerekli yalıtım malzemeleri çeşitlenecek ve ucuzlayacak.

Yeni Yapım Özellikleri:
•Kolay imha edilebilir ya da dönüştürebilir malzemeler.
•Bina yapım kolaylıkları (Lego örneği  “kendin yap” olanakları)
•Kişiselleştirme – Kişiye özel konut ölçütleri oluşacak. “Kendin projelendir ve yap” olanağı doğacak.

Yapım Teknolojileri ve Bina Yapımı:
•Konveyör sistemli üretim. Toyota’nın, “Dream House” otomobil üretimine benzer bir üretim sistemi.
•Sanayileşmiş üretim. Hazır modüllerle hızlı (birkaç gün içinde) bina montaj olanağı.

Robotlar:
•Robotlar yardımıyla konut ve sanayi tesisleri inşaatı.
•Çokişlevli yazıcılar yardımıyla masaüstü ve mobil aygıtlarla çizim belgeleri üstünde çalışabilme, farklı yerlerden ulaşabilme ve paylaşabilme.

Kentsel Gelişim Konseptinde Değişiklik:
•Yerleşim yerleri ve konutların lokalizasyonu. İnşaatta merkezileşme yerine “balpeteği” türü yapım olanağı. Bu yoldan kaynak tüketiminde %90 tasarruf sağlanabilir.
•Kompakt kentler yapımı. Konut, işyeri, eğlence-dinlenme mekânlarının bir arada yer alması.
•Ekokentler. Su kaynaklarına bağımlı olmayan, toprak ısısından yararlanan, rüzgâr ve güneş enerjisinden elektrik üreten kentler. Çin’de kurulmuş olan ilk ekokent Tianjin 350 bin nüfusa sahiptir. Kent 7 farklı bölgeden oluşmaktadır: kent merkezi bölgesi, eko vadisi, yaşam bölgesi, rüzgâr bölgesi, güneş bölgesi, eko geçitler/koridorlar ve toprak bölgesi.

İşte, bütün bunlar Dünya’nın geleceği için Rusya’da öngörülenler…

Bu genel saptamalardan yola çıkarak öngörülerini, doğal olarak Rusya Federasyonu için de yoğunlaştırmışlar.

2020 yılına kadar Rusya’da “Kaçınılması Olanaksız” gelişmeler şöyle belirleniyor:

1.Ekonomik Kriz – 2014 (Bu kriz, Dünya Ekonomik Krizinin uzantısı olacak. Söz konusu kriz devam eden ekonomik gerileme nedeniyle 2012-2013’te bekleniyor.)
2.Enerji Krizi – 2015
3.Altyapılar Krizi – 2016
4.Şehirler Krizi – 2020
5.Su Krizi – 2025.

Bunların yanısıra Rusya İnşaat Pazarı’nın büyümesine ivme kazandıracak dış etkenler şöyle:

•Sosyal konut yapımı.
•Yeni arazilerin yapılandırılması.  “Büyük Moskova” projesi, büyük şehirlerin çevresinde kurulacak yerleşimler, kurumsal kasabalar.
•Göçmenlerin yerleşmesi için konut yapımı.

Bütün bu öngörüler karşısında İnşaat Sektörü için 4 senaryo belirlemişler. Bu senaryoların her birinin; yolsuzlukların önlenmesine, mevzuatın saydamlığına ilişkin olarak alınacak siyasi kararlara ve onların uygulanması ile gümrük mevzuatının iyileştirilmesi ve işleyişine bağlı olduğu vurgulanıyor.

Sonuçta Rusya Federasyonu için öngörülen 2013, 2017 ve 2020 endeksli senaryolar geniş bir şekilde hazırlanmış. Doğal ki burada bütün bunların ayrıntılarına girmeye olanak yok.

Bu sunum, komşumuz Rusya Federasyonu’nun inşaat alanında geleceğe nasıl hazırlandığının çarpıcı bir örneğini ortaya koyuyor.

Dünya, özellikle hızlı nüfus artışı ve doğal kaynakların giderek tükenmesi nedeniyle yeni sıkıntılara gebe. Her ülkenin, öncelikle kendi geleceği için güçlü ve zayıf yanlarıyla konumunu saptaması ve alması gereken önlemleri belirlemesi gerekiyor.

Bizde, yukarıdaki belirlemelere benzer şekilde yapılmış olan iki çalışmayı anımsıyorum. Yüzlerce uzmanın görev alığı bu iki çalışmaya da katılmıştım. Bunlardan birincisi TUBİTAK’ın 2003 yılında örgütlediği çok ciddi bir çalışmaydı. “2003-2023 Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikaları”nın belirlenmesi için yapılan uzun soluklu, çok katılımlı bir çalışma… Kısa adı “Vizyon 2023”tü.

TÜBİTAK, Kasım 2004’te bu çalışmayı, “Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikaları 2003-2023 Strateji Belgesi” başlığı altında yayımladı(1). 

Çeşitli bakanlıkların bu öngörüler doğrultusunda adımlar atması gerekiyordu. TÜBİTAK’ta yönetim değiştikten sonra bu konuda ne yapıldığını bilmediğim gibi, bilgi paylaşımcılığına uzak duran bakanlıklarımızın da bir şey yaptıklarını sanmıyorum.

Katıldığım ikinci çalışma, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı’nca 27 Mayıs 2008 tarihinde hazırlık toplantıları ile başlatılan ve Mayıs 2009’da Kentleşme Şûrası ile sonuçlandırılan “Bütünleşik Kentsel Gelişme Stratejisi ve Eylem Planı (2010-2023)”, kısa adıyla KENTGES idi. KENTGES, kentleşme ve imar konularında merkezi ve yerel yönetimler için bir yol haritası, Bakanlığın o zamanki deyişiyle, “Yaşanabilir Kentler için Türkiye’nin Ortak Aklı” olacaktı.

Bakanlığın daveti üzerine 151 kurum ve kuruluştan katılan 296 uzman üye, (dışarıdan katkılarla 500 uzman) projede görev almış ve belirlenen 12 uzmanlık komitesinde çalışmıştı. Komitelerin uzun bir süreçte hazırladıkları raporlar 4-7 Mayıs 2009 günleri arasında Ankara’daki Şûra toplantısında görüşülmüş ve sonuç, ortak bir bildirge halinde açıklanmıştı(2).

4 Mayıs 2009 günü düzenlenen ilk oturuma Cumhurbaşkanı Abdullah Gül de katılarak yapılan çalışmaları övmüş, konuşmasının sonunda da “Mademki uzmanlar hep bir araya gelmiş, mademki günlerce çalışıldı, mademki yüzlerce, binlerce tebliğler sunuldu ve bütün bunlar değerlendirildi, o zaman bunların neticelerini alma zamanı gelmiştir. Bununla ilgili yasal düzenlemeler gerekiyorsa, bunların süratli bir şekilde Meclis’ten geçmesi gerekir. Eğer bunlarla ilgili önemli kararlar alınacaksa, bunların alınması gerekir.”

Bayındırlık ve İskân Bakanlığının böylece başlatıp sürdürdüğü çalışma, KENTGES projesi ne oldu acaba? KENTGES projesi Bayındırlık ve İskân Bakanlığı ile ilgili kamu kurumlarının üst düzey temsilcilerinden oluşan “İzleme ve Yönlendirme Kurulu”nca yürütülecek ve izlenecekti. Sekretarya hizmetini de Bayındırlık ve İskân Bakanlığı yapacaktı. Şu anda Bayındırlık ve İskân Bakanlığı’nın kendisi bile kalmadı.

YAPI’nın geçen sayısındaki yazımda da Fransızların, Büyük Paris projesi için yaptıkları hazırlıklardan ve bu amaçla düzenlenen projelerden söz etmiştim.

Pek çok ülke geleceğe dönük planlama çabaları içinde… Biz, yapılan çalışmaları bile rafa kaldırıp günlük iç ve dış kavgalarla zaman ve enerji tüketiyoruz.

 

Notlar

1. http://www.tubitak.gov.tr/tubitak_content_files/vizyon2023/Vizyon2023_Strateji_Belgesi.pdf

2. www.yapiveri.com/VImages/2009/arastirmalar/kentlesmesurasi_09.pdf