Türkiye’de üniversitelerin sayısı hızla artıyor. Artık yalnızca devlet üniversiteleri yok, bir de bunlara ek olarak çoğu devlet destekli vakıf üniversiteleri var. Ayrıca Kuzey Kıbrıs’taki üniversiteleri de gözden uzak tutmamak gerekiyor, çünkü bunların tümü YÖK sisteminin içinde…

Üniversitelerin durumuna daha önce birçok yazımızda değinmiştik. Kamuoyunun da çok iyi bildiği gibi bunların çoğu, yeterli altyapıya sahip olmadan, “istim arkadan gelsin” anlayışıyla sağlıksız bir şekilde açılıyor. Devletin anlayışı biraz politik, biraz popülist: “Her ile bir üniversite .. Üniversite açılsın da nasıl açılırsa açılsın; ileride gelişir..”
Bu nedenle devletinkiler de vakıf üniversiteleri de yeterli bina, yeterli öğretim kadrosu, yeterli öğretim araçları olmadan devlet büyüklerinin katıldıkları törenlerle kapılarını açıp öğrenci kabul ediyorlar. Bir de bakıyorsunuz ki, daha eksiklerini tamamlama olanağı bulamadan yıllar geçmiş ve mezunlarını vermeye başlamışlar bile.

Bu ortam içinde mimarlık okullarının durumuna eğilmeyi düşündüm ve önermem üzerine Yapı-Endüstri Merkezi Araştırma Bölümü YEMAR, bu yolda bir araştırma yaptı. Araştırmanın sonuçlarını burada bulacaksınız. Daha önce de 1990 yılının ilk yarısında yaptığımız benzer bir araştırmanın sonuçlarını YAPI’nın Haziran 1990 sayısında yayımlamıştık (1).

O tarihte Türkiye’de 11 mimarlık okulu vardı ve bu okullardaki toplam mimarlık öğrencisi sayısı 5356 idi. Aradan geçen sekiz yılda okul sayısı 22’ye yükselmiş, toplam öğrenci sayısı da 6766’ya. Okul sayısı yüzde 100 artarken, öğrenci sayısında aynı oranda artış görülmüyor. Bu durum, okullardan bir bölümünün çok yeni açılmış olmasından kaynaklanıyor. Örneğin; Beykent, Maltepe, Yeditepe gibi vakıf üniversitelerine bağlı mimarlık okullarının açılış tarihi 1997. Türkiye’deki 22 mimarlık okuluna 1998-99 öğretim yılında alınan toplam yeni öğrenci sayısının 1275 olduğu düşünülürse önümüzdeki yıllarda öğrenci sayısının hızla artacağını söylemek kehanet sayılmamalıdır.

Bu okulların yanısıra Kuzey Kıbrıs’ta da 6 üniversitede mimarlık eğitimi veriliyor. Bunların en eskisi 1990 yılında açılmış. Bir önceki araştırmamız sırasında bu okullar daha açılmamış oldukları için bunlara ilişkin bilgilere yer verilmesi doğal ki söz konusu değildi.
Kuzey Kıbrıs’taki mimarlık okullarındaki toplam öğrenci sayısı bugün 1266; bunun 255’ini son öğretim yılında giren öğrenciler oluşturuyor.

Böylece, Türkiye ve KKTC’de bulunan 28 mimarlık okulundaki toplam mimarlık öğrencisi sayısı 8032 oluyor. Bu öğrencilerin 1530’u 1997-98 öğretim yılında okula başlamışlar.

Türkiye’de kurulan üniversitelerde en çok açılan fakültelerden biri de “mühendislik ve mimarlık fakültesi”. Yukarıdaki üniversitelerin pek çoğunda mimarlık bölümleri, mühendislik ve mimarlık fakültelerine bağlı olarak çalışıyorlar. Kimi üniversitelerde mühendislik ve mimarlık fakültesi kurulmuş, ancak mimarlık bölümü henüz faaliyete geçmemiş. Bu üniversiteler: Atatürk, Çanakkale 18 Mart, Çankaya, Dumlupınar, Hacettepe, Sütçü İmam Üniversiteleri. Bu üniversitelerde de yakın bir gelecekte, anılan fakültelere bağlı olarak mimarlık okulları açılabileceği tahmin edilebilir.  Gelelim, kurulmuş bulunan 22+6 okuldaki öğretim kadrosuna.. Rakamlar okullardan pek çoğunda öğretim kadrosunun sayıca yeterli olmadığını gösteriyor. Burada bu konunun ayrıntılarına girmek istemiyorum. Ekli çizelge göz önüne alınarak sayısal karşılaştırmalar kolayca yapılabilir.

Şunu söylemekle yetinelim: işte mimarlık okullarının 1998 sonundaki manzarası.

(1) D. Hasol, Mimarlık Eğitimi Aldatmacası ya da Hayali Mimarlık Eğitimi, YAPI 103, Haziran 1990 veya Bkz. Her Şeyin Mimarı Var S.90 YEM Yayın, 1998.

ÇİZELGEYE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR

A. Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü’nün 1993 Ocak ayından bu yana mezun sayısı 613 olarak verilmiş olup, kuruluşundan Ocak’93 e kadar olan kesin mezun sayısı tespit edilememiştir.

B. 1965 yılında Özel Yükseliş ve Özel Zafer Müh. Mim. Yüksek Okulu adlarıyla kurulmuş olan okullar 1972 yılında birleştirilerek Ankara Devlet Müh.Mim. Akademisi adını almıştır. 1982 yılında ise Gazi Üniversitesi Müh.Mim.Fakültesi adını alarak faaliyete geçmiş olup, kuruluşundan bu yana bildirilen Mimarlık Bölümü mezun sayısı (5291) yaklaşık rakamdır.

C. Mimar Sinan Üniversitesi ilk kez 1883’te Sanayi-i Nefise Mektebi adı altında kurulmuş olup, Güzel Sanatlar Akademisi (GSA) ve Devlet Güzel Sanatlar Akademisi (DGSA) gibi isim aşamalarından sonra 1981’de Mimar Sinan Üniversitesi adını almıştır. Mimarlık Bölümü’ne ilişkin olarak bildirilen mezun sayısı 656 olup, bu sayı Mimar Sinan Üniversitesi dönemindeki Mimarlık Bölümü mezun sayısıdır.

D. Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü 1997-1998 öğretim yılı mezun sayısı 183 olup, kuruluşundan bu yana toplam mezun sayısı tespit edilememiştir.