Demirtaş’ı da yitirdik. Yürekli insandı, yiğit adamdı. Ve de her zaman sevecendi.

Yıl 1966… Mimarlar Odası İstanbul Şubesi’nde Sekreter Üye olduğum dönem. Bazı mimarlar bir araya gelerek Oda dışında bir grup oluşturmuşlardı: Toplumcu Mimarlar Fikir Kulübü. Kulübün resmi bir yanı yoktu; bir düşünce platformu gibiydi. Söylemleri o dönemin Mimarlar Odası yönetimininkinden farklıydı. Aralarında sesi en çok çıkan da Demirtaş Ceyhun’du. Düşündüklerini gazetelere de yazıyordu. İlkin, yazdıklarıyla tanıdım Demirtaş Ceyhun’u.

1960 ihtilalinin ardından özgürlükçü yeni bir anayasa gelmiş ve özü karma ekonomiye dayanan planlı bir kalkınma modeli benimsenmişti. Bu ortamda Mimarlar Odası’nın konuları üç ana başlık altında toplanıyordu: Genel Yerleşme Sorunu, Teknik Eleman Gücünün Organizasyonu ve İnşaat Sektörü’nün sorunları. Yine aynı dönemde UIA ile ilişkiler geliştiriliyor, MİMARLIK dergisinin yeni başlamış olan yayını aylık düzenli bir tempoya sokuluyordu (1).

Mimarlar Odası İstanbul Şubesi’nin ayrıntıdaki uğraş alanları ise mimarlar ve inşaat mühendisleri arasındaki mesleki yetki kargaşası, o zamanki deyişle “ihtisas ayrımı” ve İstanbul Nâzım Planı gereksinmesi idi. Boğaz Köprüsü ve Özel Yüksekokullar konuları daha ortalarda yoktu.

Odanın o günlerde kullandığı slogan “Mimarlar Odası Toplum Hizmetinde” idi. Zarflarımızın üzerine vurulan pul damgalarında bile bu vardı. Ancak bu, Toplumcu Mimarlar Fikir Kulübü üyelerini tatmin etmiyordu. Onlar işe, sosyalizm doğrultusunda bir yaklaşımla öncelikle ülke yönetim biçiminin değiştirilmesinden başlanması gerektiğini düşünüyorlar ve Oda’nın ülke düzeyinde o doğrultuda politikalar üretmesini istiyorlardı. Onlara göre, meslek politikalarının yerini ülke politikaları almalıydı.

1967 başında benim sekreter üyelik görevim sona erdi; Demirtaş Ceyhun İstanbul Şubesi Sekreteri seçildi ve üç yıl o görevde kaldı. Şube sekreterliğim sırasında bir yandan da Yayın Komitesi’nde görevlendirilmiştim; sonra da MİMARLIK dergisinin yazı işleri müdürlüğünü üstlendim. Bu görevler askerlik görevimin başlayacağı Ekim 1969’a kadar sürdü. O süre içinde hep birlikte olduk. Kimi konularda aynı görüşte olmasak da dürüstçe, dostça, kardeşçe… Sürekli olarak Oda’daydık. O kadar ki, “biri Demirtaş, öteki Demirbaş” diye anılır olmuştuk şaka yollu… Bir kez daha halef selef olacaktık Demirtaş’la: Askere giderken dergideki görevimi kendisine devrettim. Demirtaş derginin yayınını iki yıl başarıyla sürdürdü.

Mimarlar Odası İstanbul Şubesi Elmadağ’da, Cumhuriyet Caddesi üzerinde Hilton Oteli girişi karşısındaki Üftade Sokak’ın köşesinde bulunan üç katlı binadaydı. Alt katta bir seyahat acentesi vardı; üstündeki iki katta da Oda’nın İstanbul Şubesi. Orta kat belge bürosu olarak düzenlenmişti. Üst katta sekreter üye odası ile bir toplantı salonu vardı; yönetim kurulu ve komite toplantıları orada yapılırdı.

1968’de mal sahibi binayı yıkıp yeniden yapacağını bildirmişti. Zaten binanın eskimişlikten, bakımsızlıktan gelen kimi sorunları vardı. Demirtaş’la birlikte yer arayışına giriştik. Bulduğumuz yer Gümüşsuyu İnönü Caddesi 69 numarada İnönü ailesine ait apartmanın 3.cü katındaki bir daireydi. Asansörlü, düzgün bir binaydı. Ömer İnönü ile kira konusunda anlaştık ve daireyi düzenleyerek şubeyi ve yayın etkinliğini oraya taşıdık.

Demirtaş, şube ve merkez yönetim kurullarındaki görevleri sırasında gündeme oturan iki konu üzerinde ciddi bir savaşım verdi: birincisi Boğaziçi Köprüsü, ikincisi Özel Yüksekokullar.

Özel yüksekokullar tam bir ticarethane anlayışıyla kurulmuştu. Aralarında otel yapılmak üzere alınan turizm kredisiyle kurulmuş olanlar bile vardı. Eksik kadrolar ve uygunsuz mekânlarda gece-gündüz demeden düzeysiz, sözümona bir eğitim etkinliği sürdürüyorlardı. Bunlara ilişkin olarak, “Denize nâzır, diploma hazır” o günlerin yaygın deyişiydi. Mimarlar Odası ile İnşaat Mühendisleri Oda’nın Anayasa Mahkemesi’ne götürdükleri davalar sonucunda bu okulların bir bölümü kapatıldı, kalanı devletleştirildi. Verilen savaşımda Mimarlar Odası’nda Demirtaş Ceyhun, İnşaat Mühendisleri Odası’nda İzzettin Silier başı çekiyordu.

Mimarlar Odası Boğaz Köprüsü’ne karşıydı: Köprünün toplu taşımacılık yerine özel taşıtlara hizmet edecek olması ve şehrin nüfus ve yerleşme dengesini altüst edeceği kuşkuları Oda’nın Boğaz Köprüsü’ne karşı çıkmasının ana gerekçeleriydi. Bu girişim, köprüler tuzağının başlangıcı olurdu ve şehir istenmeyen, başıboş bir şekilde büyüyüp giderdi. Oda Boğaz geçişi için daha akılcı çözüm seçenekleri aranması gerektiğini vurguluyordu. Amaç temelde, köprünün yapılmasını engellemek değildi. Bir geçiş nasıl olsa yapılacaktı, demiryolu ve kara taşımacılığını birlikte içeren başka seçenekler de söz konusu olabilirdi. Ayrıca, yapılacak geçiş ne olursa olsun, metropoliten planlama ilkelerine, nâzım plana, bölgenin ve şehrin ulaşım ağı kararlarına uygun olmalıydı (2).

Oda’nın kaygılarının doğrulduğu bugünkü üçüncü köprü tartışmalarıyla bir kez daha ortaya çıkmış bulunuyor.Demirtaş, köprü konusuna öylesine kendini vermişti ki bir ara bütün işini gücünü bırakıp, üniversite öğrencilerinin Boğaz Köprüsü’ne tepki olarak başlattıkları Zap Suyu Köprüsü yapımına destek vermek üzere Zap’a koşacaktı.