Geçenlerde Antalya’da hiç unutamayacağım, her zamankinden çok farklı iki gün geçirdim. “Bu iki gün içinde ne gördün?” diye sorarsanız yanıtım: “bir otel, otelin toplantı salonu ve lokantası” olur. Türkiye Prefabrik Birliği’nin Arama Konferansı için gitmiştik Antalya’ya. Arama Konferansı yeni bir toplantı türü; grup sağduyusundan yararlanarak ortak akıl bulmayı amaçlıyor. Çeşitli gruplardan kişiler bir araya gelerek uzlaşma noktaları arıyorlar. Kişiler, aralarında çıkar çatışmaları bulunan gruplar arasından da gelebiliyorlar.
İki gün boyunca durmadan dinlenmeden, önce Türkiye’de inşaat kesimini etkileyen gelişmeleri, sonra da prefabrikasyonun sorunlarını, olanaklarını ve çıkış yollarını, uygulanılacak stratejileri ve aksiyon planlarını tartıştık, yanıtlar aradık. Aramızda eski bakanlar, üreticiler, mimarlar, mühendisler, sosyologlar, müteahhitler, bürokratlar, bankacılar vardı. Yaklaşık otuz beş kişilik topluluk gece-gündüz bazan topluca, zaman zaman da küçük gruplar halinde sorunlara çözüm yolları aradı.
İnşaat sektörünü etkileyen gelişmeler, çok sayıda çeşitli görüşler ortaya atıldıktan sonra iki grupta toplandı: sektöre karşı ortak tehditler ve sektörün ortak avantajları.

Ortak tehditlerin en önemlileri şöyle saptandı:

• Göç
• Denetimsizlik/Standartsızlık (sonuçta haksız rekabet)
• İstikrarsız siyasal-ekonomik politikalar
• Milli gelirde ve alım gücünde düşüş
• Finansmanda, kısa sürede büyük rant sağlayabilecek başka alanlara kayma nedeniyle oluşan darlık.

Ortak avantajlar ise şöyle görülüyordu:

• Göç
• İnşaat gereksinmesinde (konut, konut dışı yapılar, altyapı) artış
• Standartlaşmaya yöneliş
• Teknolojide ve malzeme üretiminde gelişme.

İşte, sektörün bugünkü durumda karşı karşıya bulunduğu engeller ve avantajlar toplantı sırasında böyle özetleniyordu.
Görüleceği gibi “göç” etkeni her iki grupta da yer alıyordu, yani göç hem bir engeldi, hem de bir fırsat. Bugünkü haliyle göç, oportünist bir görüşle, inşaat kesiminde pazarı genişletmesi bakımından fırsat olarak, sosyal bir bakış açısıyla da ciddi bir tehdit olarak görülebilirdi. Göç’ün konumu böylece bakış açısına bağlı olarak değişiyordu; düzenli olsaydı gerçekten bir avantaj olacağı kuşkusuzdu.

Toplantı boyunca herkes haksız rekabetten yakınıyordu. Haksız rekabet sonuçta “3K” formülüyle özetlendi. “Kayıt dışı uygulamalar, kalitesiz uygulamalar, korsan (kaçak, kontrolsüz) uygulamalar” kamuya, halka ve sektörde ciddi çalışanlara karşı bir tehdit olarak kabul ediliyor ve kurumsallaşmanın önündeki en büyük engel olarak görülüyordu.
Sektöre ilişkin üniversiteler eğitim ve insan kalitesindeki düşüş ve standart dışılık da ayrı bir tehdit kaynağı oluşturuyordu.
Prefabrikasyon kesimi tartışılırken önce Prefabrikasyonun Evrimi gözden geçirilerek bunu gösteren bir harita yapıldı ve bu harita yorumlandı. Daha sonra da yine prefabrikasyon kesimi için Gelecek Tasarımı üzerinde durularak, 10 yıl sonrası, yani 2004 yılı için hedeflenen konum saptanmaya çalışıldı. Türkiye Prefabrik Birliği bu saptamaları yayımlayacağı için burada, bunlar üzerinde geniş bir şekilde durmak istemiyorum. Ancak kesimin genel durumu konusundaki yakınmaları ve birkaç saptamayı aktarmakla yetineceğim.

Prefabrikasyon kesiminin dertleri inşaat kesiminin dertlerinden de büyüktü. ileri teknolojiye gönül vermiş girişimciler yıllardan beri elverişsiz koşullara karşı, sanayici nitelikleriyle ve de büyük bir özveriyle direnmekteydiler. Direnemeyenler çoktan pes etmişler ve adları prefabrikasyon tarihçesine yazılmıştı. Bugün sürekli çalışan kuruluşların sayısı otuz dolayında; bunların 22’si Birlik üyesi. Sektörde kapasite kullanımı yüzde 40.

Prefabrikasyonun en belirgin özelliği hız, malzeme tasarrufu ve kalite sağlaması. Buna karşılık, inşaatta, özellikle de inşaat kesiminin en büyük dilimini oluşturan konutta finansman, prefabrikasyonun hızına yetişemiyor. Kaliteyi arama bilinci ise ülkede henüz oluşmamış. Öte yandan kendi kurallarını belirleyip uygulayan 32 bin müteahhit, yıllardan beri sürüp giden, ciddi olanlarının da yakındığı, ama bir türlü düzeltilemeyen koşullarda çalışmalarını sürdürüyor. İnşaat çoğu kez hala ilkel ihale sistemleriyle, ilkel yöntemlerle yapılıyor. Özetle prefabrikasyoncular Müslüman mahallesinde salyangoz satmaya çalışıyorlar. Başka bir deyişle “Kahraman Süpermarket Bakkala Karşı “(1 ) ..

(1)Ferhan Şensoy’un oyunu “Kahraman Bakkal Süpermarkete Karşı’nın tersi.