| Kentsel Tasarım Üzerine |
Kaynak :
09.03.2006 -
Cumhuriyet Gazetesi
|
Yazdır
|
|
Şehircilik 20. yüzyılda gelişmiş bir bilim dalıdır. Batıda şehircilik kavramının ortaya atılmasından itibaren bu iş mimarların işi olmuştu. 20. yüzyılda gelişen Modern Mimarlık düşüncesine koşut olarak da mimarlar tasarımlarını yapı boyutundan kent boyutuna taşımışlar, şehirciliğin yenilikçi kuramları da çoğu kez öncü mimarlardan gelmişti. Cumhuriyet’ten sonra, bizim mimarlık okullarında şehircilik dersleri başlamış, kimi kentlerimizin planlanması için yabancı uzman mimarlar getirilmişti. Daha sonra ilk olarak 1961’de ODTÜ’de bir şehir planlaması bölümü kuruldu. Onu başka üniversiteler izledi. Kentlerin imar planlarını çoğu kez İller Bankası güdümünde mimarlar yaptıkları gibi, İller Bankası kadrolarını da, o okulların öğretim kadrolarını da bu işte uzmanlaşmış mimarlar oluşturuyordu. Şehir Plancıları Odası’nın kurulmasından sonra mesleki çekişme başladı. Şehir Plancıları Odası imar planı yani fiziksel plan yapma yetkisinin yalnızca Şehir ve Bölge Planlaması bölümü mezunu şehir plancılarında olduğunu ileri sürüyor. Bu, aslında bir iş paylaşımı savaşımı. Evet, uzmanlıklar çağında yaşıyoruz. Ancak 4 yıllık öğrenim bu okulların |
mezunlarına imar planı, fiziksel plan, kentsel tasarım yapma yetkinliği verebiliyor mu ? Bu soru yasa temelinde değil, “mesleğin doğru uygulanması” temelinde sorulmalı. Sorunun yanıtı “hayır”dır. Tıpkı mimarlıkta olduğu gibi… Dört yıllık mimarlık eğitimi yasal temelde, mezunlara mimarlığın her tür mesleki yetkisini tanıyor. Doğrusu, tanımamasıdır. Hiçbir gelişmiş ülke dört yıllık bir eğitimden sonra bu yetkiyi tanımıyor mimarlarına…
Şehir plancılığının iki boyutu vardır. Birincisi kuramsal boyut: kentsel planlama… Yani toplumsal, kültürel ve ekonomik veriler ve gereksinmeler göz önünde bulundurularak kentlerin gelişmelerinin biçimlenmesine yön veren bilimsel, toplumsal ve politik planlama… Öteki ise pratik boyut olarak kentsel tasarımdır ki, kentin biçimi, düzeni, yapılaşması ve estetiğiyle uğraşır. 1960’larda gün ışığına çıkan kentsel tasarım terimi kısaca kent ölçeğinde mimarlık olarak da tanımlanabilir. Buna göre, imar planları hazırlanması işi kentsel tasarım işidir. Bugünün dünyasında bu iş yalnızca lisans öğrenimi almış şehir plancılarının ya da mimarların işi olamaz. Kentsel tasarım, ayrı bir uzmanlık dalı olmalıdır. Kentsel tasarımda yetkinlik için en azından yüksek lisans öğrenimi gerekir. Mimarlık üstüne şehir plancılığı ya da şehir plancılığı üstüne mimarlık eğitimi zorunlu olmalı. |