250. sayıdaki yazımın sonunda da değindiğim gibi, yılbaşında YAPI’nın boyutunu değiştirmeyi planlıyoruz. Biliyorum, kimi okuyucular belki de tepki gösterecekler; “yapmayın, kareyi değiştirmeyin” diyecekler. Haklıdırlar… Behruz Çinici’nin, Doğan Kuban’ın bizim “kare”ye övgüler yağdırdıklarını unutmadık (1). Alışkanlık insanın doğasında var. Alışkanlık var da, değişiklik aramak yok mu? Dünyada değişmeyen yalnızca “değişim” değil mi?

Doğal ki YAPI’nın yeni boyutu yalnızca bir değişiklik yapma hevesinden kaynaklanmıyor. 22/22 cm lik boyut, daha önce, 1960’lı yılların başında çıkardığımız Mimarlık ve Sanat dergisinin boyutlarından kaynaklanıyordu. Aslında, 7. sayısına kadar Mimarlık ve Sanat’ın boyutu 24/24 cm idi. Piyasadaki kâğıt boyutları dikkate alınmadan, biraz da deneyimsizlikle saptanmış ölçülerdi bunlar… Sayılar çıktıkça yığılan kâğıt firesi gözümüzü açmış ve o günlerde kullandığımız “biletlik” adı verilen 68/100’lük renkli kâğıdın tanıdığı tek olanakla 22/22 cm de karar kılmıştık.

Mimarlık ve Sanat ilk gözağrımızdı. Yıllar sonra da olsa hiç değilse gönlümüzde onun yerini alacak dergi, gözümüzde de benzer olmalıydı.

Zamanla, özellikle de son birkaç yılda, derginin boyutları, içeriğine dar gelmeye başladı. Bütün dünyada yapılar, Charles Jencks’in de değindiği gibi (2), giderek büyüyordu. Basılan projelerin okunabilirliği daha geniş yüzeyler gerektirmeye başladı. Ayrıca, dergide yer alan reklamlar, başka dergi boyutlarından gelen alışkanlıkla bizim boyutumuzu zorladılar. Reklamverenler, sayfaları son santimetrekaresine değin kullanma yolunu seçtikleri için reklamların görsel kaliteleri kimi zaman, YAPI’nın amaçlanan görsel kalitesiyle bağdaşmaz oldu. Bu arada dergi dağıtım olanakları gelişti; YAPI, kitapçı raflarının yanısıra gazete bayilerinde de yerini aldı. Ne var ki, oralardaki sergileme koşulları altında, boyu nedeniyle kayıplı çıkıyordu. Bir yandan da yeni gelişmeler, yeni olanaklar gündemdeydi: çok değişik boyutlara elverişli kâğıt türleri piyasaya çıkmıştı; seçenekler kalite ve boyutta neredeyse sonsuzdu artık. Yeni baskı teknikleri daha büyük görsel malzeme kullanma ve daha etkili sunum olanaklarını artırıyordu.

Mimarlık yayın dünyasında değişen yalnızca YAPI değil… Hemen aklımıza geliveren öteki dergileri sıralayalım: Ottagono, Interni, Architectural Review… Hepsi kendi özelliklerine daha uygun yanıt arayışı sonucunda boyutlarını yeniden düzenlemişlerdi.

YAPI’nın yeni boyutlarına gelince… Derginin eni değişmeyecek, boyu 6,5 cm uzayacak. Böylece, boyutlardan biri aynı kaldığı için eski sayılarla yeniler aynı raflarda, aynı kutularda korunabilecek. Sayfa sayımız değişmeyecek; böylece, derginin sayfa yüzeyi ve hacmi artmış olacak. Yeni düzende içerik, Sizlere daha kapsamlı bir şekilde aktarılabilecek.

250 küsur sayı… 30 yıl. Bir dergi için, özellikle de bir mimarlık dergisi için kolay ulaşılamayacak bir süreklilik… YAPI şu anda, Türkiye’nin düzenli çıkmış en uzun ömürlü dergisi konumunda. Kısa bir süre önce Arkitera’nın yaptığı bir anket YAPI’nın bir özelliğini daha ortaya koydu: “Düzenli olarak izlenen Mimarlık Dergileri” arasında YAPI birinci sırayı almıştı.

Çabamız, hep daha iyiyi üretmek için. Hazırlanan provalar bizleri ve danışmanlarımızı çok umutlandırdı. YAPI’yı yeni görünümüyle daha çok beğeneceğinizi, daha çok benimseyeceğinizi düşünüyoruz.

Sizlerden aldığımız güçle daha nice yıllar birlikte olmak dileğiyle…

1. Yapı, 142, Eylül 1993, s.9-10.
2. Elinizdeki sayı, s.28.